خطبه بدون نقطه حضرت علی(ع)

اين خطبه حضرت علی زمانی ايراد شد که عده ای از شعرا و اديبان عرب در بازار عکاظ گرد هم جمع شده بودند و در وصف بتهای اعراب و سنتهايشان اشعار فاخر می سرودند. عده ای از آنان با لحن استهزاء ‌از حضرت درخواست کردند تا به جمع آنها بپيوندد و آنها را با کلام خود به فيض برساند که در کمال تعجب همگان يکی از بزرگترين آثار ادبی - معنوی تاريخ به وقوع پيوست و حضرت خطبه ای ايراد کردند که تمام حروف آن فاقد نقطه است. هر چند مطالب و مسائل بيان شده در اين خطبه بيشتر شامل حال شعرا و افکار آنان در همان زمان بوده ولی توجه به معانی آن نيز خالی از لطف نيست. برای راحت تر شدن ترجمه هر بند را با شماره اختصاصی نوشته ام تا در تطبيق ترجمه با متن اصلی راحت تر باشيد.

الحَمدُللهِ المَلِک ِالمَحمُودِ المَالِک ِالوَدُودِ مُصَوّرِ کلِّ مَولود وَ مَآلِ کلِّ مَطرُود(1) سَاطِع ِالمِهادِ وَ مُوَطّدِ الأطوادِ وَ مُرسِلِ الأمطارِ وَ مسَهِّلِ الأوطارِ وَ عالِمِ الأسرارِ وَ مُدرِکِها وَ مُدَمِّرِ الأملاکِ وَ مُهلِکِها (2) وَ مُکَوّرِ الدُّهُورِ وَ مُکرِّرُِها وَ مَورِدِ الأمورِ وَ مَصدرِها . عَمَّ سَماحُهُ وَ کمُل رُکامُه وَ هَمَلَ(3) . وَ طاوَعَ السّؤالَ وَ الأمَلَ وَ أوسَع الرَّمَل وَ أرمَلَ(4). أحمَدُه حَمداً مَدُوداً مَداه وَ اُوحِّده کَما وَحَّدَ الأوّاه وَ هُوَالله لا إلهَ لِلأممِ سِواه وَ لا صَمادِعَ لِمَا عَدَّلَه وَ سَوّاه(5) .
أرسَل محمَّداً عَلَماً لِلأسلام وَ إمَامَاً لِلحکّام. مسَدِّدِا لِلرَّعَاع وَ مُعَطّلَ أحکام وُدَّ وَ سِواع (6). أعلمَ وَ عَلّمَ وَ حَکَمَ وَ أحکَمَ وَ أصّلَ الأصولَ وَ مَهَّدَ . وَ أکَّدَ المَوعُودَ وَ أوعَدَ.(7) أوصَلَ الله لهُ الإکرامَ وَ أودَعَ روحَه السّلامَ وَ رَحِمَ آله وَ أهله الکِرامَ ؛ مَا لمَعَ دالَ وَ مَلعَ دالٌّ وَ طَلعَ هِلالٌ وَ سمِعَ إهلالٌ(8) . إعمَلوُا رَعاکُمُ الله وَ أصلِحوا الأعمَالَ وَ اسلکُوا مَسَالکَ الحَلال وَ اطرَحوا الحَرامَ وَ دَعُوه وَ اسمَعُوا أمرَ اللهِ وَ عُوه(9) وَ صِلوا الأرحَامَ وَ رَاعُوهَا وَ عاصُوا الأهوَاءَ وَ اردَعُوها وَ صَاهِروهَا أهلَ الصَّلاح وَ الورعِ . وَ صَارِمُوا رَهطَ الّلهوِ وَ الطّمَعِ(10) وَ مُصاهِرُکُم أطهَر الأحرَار مَولِدا وَ أسرَاهم سؤدَداً وَ أحلاهم مَورِداً (11) وَ هَا هوَ اَمَّکم و حَلَّ حَرَمَکم مُملِّکاً عرُوسَکُم المُکرَّمَة وَ مَاهِرَهَا کَمَا مَهَرَ رَسول اللهِ أمَّ سَلمَة وَ أکرَمَ صَهرٍ.(12) أودَع َالأولادَ وَ مَلکَ مَا أرَادَ وَ مَاسَهَا وَ لا وَهَمََ وَ لا وَکسَ مُلاحِمَه وَ لا وَصَمَ. (13) أسألُ اللهَ لکُمُ أحمَادَ وِصَاله وَ دَوَامَ أسعَادِهِ وَ ألهَمَ کُلا ً إصلاحَ حالِه وَ الأعدادَ لمآلِه وَ مَعَادِهِ وَ له الحَمد السَّرمَد وَ المَدح لرَسُولِه أحمَدَ.(14)
ترجمه:
سپاس خدای را که فرمانروای ستوده، مالک محبوب، نقش بند هر مولود ، پناهگاه هر رانده شده است(1). هموار کننده زمين و استوار کننده کوهها و فرستنده باران ها و آسان کننده نيازها و آگاه به رازها و درک کننده آنها. نابود کننده املاک و از بين برنده آنها(2) و در هم پيچنده روزگار و بازآورنده آنها و منشأ و سرچشمه کارها . (آن کسی که) بخشش او فراگير و نعمتش کامل و ريزان است (3). درخواست ها وآرزو ها را پاسخ گفت و صحرا ها را گسترش داد و شنها را روان ساخت.(4) او را به ستايشی جاودانه می ستايم و او را يگانه می دانم آنگونه که عاشق نالان او را يگانه می داند. و اوست خدايی که جز او خدايی برای امتها نيست. کسی که هيچ مانعی او را از عدالت و مساوات باز ندارد.(5)
محمد(ص) را به فرستاد به عنوان شاخص برای اسلام و پيشوای فرمانروايان ، استقامت کننده در برابر جاهلان و و از بين برنده احکام بتهای ود و سواع(6) . آگاه کرد و آموخت و استوار ساخت و محکم نمود و اصول را پايه گذاری کرد وآماده نمود و بر وعده قيامت تأکيد نمود(7). خداوند او را به درجه بزرگواری رساند و در روحش سلامت را به امانت نهاد و خاندان گراميش را مورد مرحمت قرار داد تا زمانی که خورشيد بدرخشد و ماه بتابد و گرگ جست و خيز نمايد و صدای تلبيه ( لبيک گفتن) حجاج شنيده شود(8). عمل کنيد تا خداوند رعايت حال شما را بکند و کار ها را اصلاح نماييد و راههای حلال را بپيماييد . حرام را ترک کرده و کنار بگذاريد و دستور خداوند را بشنويد و حفظش کنيد(9) و صله ارحام را به جای آوريد و آنرا رعايت نماييد و از هواهای نفس سرپيچی کنيد و آنها را دور افکنيد و با افراد شايسته و پاکدامن وصلت نماييد و از گروه عياش و طمع کار دوری کنيد(10). دامادهای شما بايد پاکترين آزادگان از لحاظ ولادت و پر افتخارترين از نظر شرافت و شيرين ترين از لحاظ برخورد باشند(11) و اينک او قصد شما را کرده و در حريم شما وارد شده و عروس گرامی شما را مالک می باشد و مهر او را ادا می کند همچنان که رسول الله ام سلمه را مهر داد و او گرامی ترين داماد است (12). فرزندانی را به يادگار گذاشت و آنچه را خواست مالک شد و با او نرمخويی نمود و شک نکرد و بر خويشان عيب و نقص نگرفت .(13) از خداوند برای شما می خواهم شما حمد کننده نعمتهای پياپيش باشيد و مشمول ادامه خوشبختی هايش گرديد. خدايی که به همگان اصلاح نمودن حال خويش و آمادگی برای معاد را الهام نمود . ستايش جاودانی مخصوص اوست و ثنا و سپاس برفرستاده او ـ احمد ـ باد. (14)
ادامه مطلب