|
در تربیت نسل منتظر، رویکردهای احساسی، عاطفی و روانی اثر گذاری سریع-تری دارد و پیوند قلبی و درونی بیشتری برقرار می کند. در این نوع تربیت، بر عواطف و احساساتی مانند عشق ورزی و محبت شدید در دل با محبوب و توجه همیشگی به او و... تأکید می¬شود. هر چند سفارش شده است که باورهای خود را بر مبانی عقلی و دلایل استوار، بنا نمایید، اما تأثیر عاطفه، احساس و دلبستگی عاطفی از نکاتی است که به لحاظ اجتماعی بودن انسان در روابط، به ویژه آنجا که نیاز به از خود گذشتگی دارد بسیار مهم بوده و تأثیر بسیاری در سرنوشت انسان می گذارد. از جمله نکات مهمی که در ایجاد و تقویت تربیت عاطفی میتوان ذکر کرد به شرح ذیل می باشد:
۱. جذب و کشش جذب و کشش از نکاتی است که در روابط عاطفی جزء امور محوری است. یعنی اگر جذابیت و به دنبال آن، کششی وجود داشته باشد روابط ماندگار میشود وگرنه بعد از مدتی به جدایی و فراموشی خواهد گرایید. از بهترین راه-کارها برای ایجاد میل کشش و جذب، داشتن صفاتی است که مورد توجه طرف مقابل است. اگر ما خود را به اخلاقیات و رفتارهای مورد علاقۀ شخص مورد توجهمان مزین کنیم، در آن صورت می¬توانیم زمینه را برای جذب و کشش آماده نماییم. نسل منتظر نیز برای اینکه بتواند خود را در دایرۀ جذبۀ حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف) قرار دهد، باید شرایطی فراهم سازد که سنخیت و زمینه لازم را به دست آورد. عاطفه و محبت از جمله اموری است که اگر به صورت صحیح و منطقی بر روابط انسان حاکم شود، می¬تواند جذابیت بسیاری ایجاد نماید. یکی از اساسیترین عوامل ارتباطی بین انسانها که جذابیت و کشش زیادی ایجاد می¬کند عاطفه، محبت و مهربانی است. هر جا انسان بخواهد به آمال و آروزهای خویش در اجتماع دست یابد و جایگاهی ویژه برای خود دست و پا نماید، محبت کردن و ایجاد روابط عاطفی بهترین راهکار در این راستا است. بدیهی و روشن است که امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) به خاطر شرایط شخصیتی و جایگاه خلیفة اللهی که در عالم دارد نسبت به انسانها محبت و عاطفه فراونی داشته و دارد و اساسا به همین خاطر رنجهای دنیا را بر خود هموار کردهاند. خداوند متعال به رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله وسلم) میفرماید: ((وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِینَ)) ؛
و نفرستادیم تو را مگر رحمتی برای عالمیان. و امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) که آخرین بازمانده این خاندان بزرگوار است نیز، امام رحمت و عاطفه است و بهترین و برترین محبتها را نسبت به بندگان خداوند متعال دارد. بنده مؤمن و پایبند به مبانی دینی که در دوران انتظار خود را در ردیف یاران و منتظران حضرتش میداند باید نسبت به امام و رهبر خویش محبت و عاطفه داشته باشد چرا که: ((الَّذِینَ آمَنُواْ أَشَدُّ حُبًّا لِّلّهِ)) ؛
آنان که ایمان آوردند دلبستگی عمیقی به خدا دارند.
بدیهی است نتیجة چنان عاطفه و محبت عمیق و معنوی، جذب و کششی است که انسان منتظر را به سوی امام خویش هدایت میکند و با حرص و ولع، منتظر رسیدن به آن یار سفر کرده است؛ چرا که بر اساس آیات قرآن کریم:
((خُلِقَ الْإِنسَانُ مِنْ عَجَلٍ)) ؛
انسان از شتاب آفریده شده است. و باز بر اساس آیة کریمهای: ((فَاسْتَبِقُواْ الْخَیْرَاتِ)) ؛
پس در کارهای خیر پیشی بگیرید. آری منتظر راستین برای رسیدن به امام خویش، جذبه و کشش فوقالعاده و عظیمی در خود احساس میکند. برای اینکه این کشش قوی¬تر باشد، میتوان راه-کارهای زیر را پیشنهاد نمود: - بیان اوصاف و ویژگی¬های امام؛
- تبیین زیبایی¬های ارتباط با امام؛
- ایجاد سنخیت بین خود و حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛
- تبیین و روشنسازی زشتی¬های دشمنان حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛
- آگاهی نسبت به پایان راه انتظار و نعمت¬های فراوان آن. ۲. دوستی پس از اینکه نسل منتظر، جذبه و کشش ویژهای نسبت به امام خود پیدا کرد، نوبت به ایجاد دوستی و محبت واقعی می¬رسد. در واقع باید بین ما و حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف) دوستی و محبت الهی حاکم شود. محبت و ولایت اهلبیت(علیهم السلام) عملی است واجب، بلکه از اعظم واجبات است، به حدی که فرمودهاند: «لم یناد بشیءکما نودی بالولایه ؛
به هیچ چیز، همانند ولایت فرا خوانده نشده است». محبت هر قدر رتبهاش بیشتر باشد، اثر آن در اعمال بیشتر خواهد بود. مودت و دوستی اهل بیت به ویژه مودت امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) برای مردم عصر غیبت از اهمیت ویژهای برخوردار است، چرا که آنان وظیفۀ سنگین غیبت و آماده شدن برای حمایت از امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را نیز بر عهده دارند. اگر ما به ایشان مودت داشته باشیم همۀ کارهایمان را خالصانه برای ایشان و در راه رضایت ایشان انجام خواهیم داد چرا که روحیۀ عاطفی و مودت انسان اجازه نمیدهد خلاف نظر کسی که واقعاً دوستش داریم و به او از روی صدق و راستی عشق میورزیم، عمل کنیم. رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله وسلم) مؤمنین منتظر و یاران حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را برادران خود میخواند و رمز آن را سختی و دشواری پابرجا ماندن برحقّ و حقیقت در عصر غیبت معرّفی میکند و درهمین راستا میفرماید: «خوشا به حال شکیبایان در غیبت او و پا برجایان در محبت او که آنها را خدای تبارک و تعالی در کتابش چنین توصیف فرموده است : «این قرآن است برای پرهیزگاران، آنها که به غیب ایمان میآورند ». در روایت دیگری نبی مکرم اسلام دوستی با امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) را با ارزش خوانده، دوست داران ایشان را نجات یافته میداند: «طوبی لمن لقیه و طوبی لمن أحبه... ینجیهم الله من الهلکة... مثلهم فی الأرض کمثل المسک الذی یسطع ریحه فلا یتغیر أبداً...؛ خوشا به حال کسی که او را دیدار کند، خوشا به حال کسی که او را دوست بدارد... خداوند آنها را از هلاکت نجات بخشد... مثل آنها در روی زمین مانند مثل مشک است که فضا را خوشبو میسازد و خود هرگز تغییر نمییابد...». آری این همه در سایۀ دوستی و مودت با امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) برای مؤمن منتظر مهیا میشود و او را از زمرۀ سعاتمندان میگرداند.
۳. ولاء و پیوند (وصل) در این مرحله، نسل منتظر باید یک رابطه ولایی و حقیقی با امام خود برقرار کند؛ او امام است و راهنما و نسل منتظر، مأموم است و هدایت شده و باید که ولایت¬مدار باشد. پیوند و ارتباط عمیق از مشخصه¬های مسلمانان است. در مبانی دینی ما سفارش زیادی به این نکته شده است که جامعۀ مسلمانان در اوج همدلی و همبستگی، باید همچون پیکری واحد باشند که اعضاء و جوارح آن با هم ارتباطی منسجم دارد. پیوند بین افراد جامعۀ اسلامی چنان است که قرآن کریم در رابطه با آنان میفرماید: ((والمؤمنون و المؤمنات بعضهم أولیا بعض)) ؛
و مردان و زنان با ایمان، دوستان یکدیگرند. امتی که با چنین پیوند مستحکمی با یکدیگر مرتبطاند، ملّتی توانمند هستند. نکتۀ قابل توجه آنکه محور و رکن این همبستگی باید امام(علیه السلام) باشد. منتظر واقعی دلباخته و عاشق امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) است و دل و جانش را با قلب ایشان ـ که قلب عالم امکان است- گره میزند و بدینوسیله قلب کوچک و محدود خود را به دریای بی کران اسرار الهی پیوند زده، به سعادت ابدی دست پیدا میکند. از لوازم اساسی و غیر قابل انکار در مکتب انتظار ولاء و پیوند این چنینی با یگانۀ اقیانوس بی انتهای محبت است. ولاء و دوست امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) برای هدایت و موفقیت انسان امری ضروری و غیر قابل انکار است. بدیهی است نتیجۀ این پیوند و ولاء غرق شدن در دریای رحمت و بی انتهای الهی است و در نتیجه تسلیم شدن به امر مولی، که از اساسیترین نیازهای هر مسلمان در هر زمان به ویژه دوران پر حادثۀ انتظار است. آری در این صورت است که محبّ، او را در طول هستی ولیّ و محبوب خود قرار میدهد. این پیوند و ارتباط عمیق و قلبی در نتیجۀ اعتقاد و باور به امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف) و نیز ثبات قدم در این راه است که ارزش و آثار بسیاری به همراه دارد، چنانکه در روایتی ارزشمند از امام زینالعابدین میخوانیم: «من ثبت علی ولایتنا فی غیبة قائمنا، أعطاه الله أجر ألف شهید مثل شهدا بدر و أحد ؛
کسی که در زمان غیبت قائم ما(عجل الله تعالی فرجه الشریف) بر ولایت ما ثابت و استوار بماند، خداوند به او پاداش هزار شهید از شهیدان بدر و أحد عطا میفرماید». بدیهی است ماندن بر عهد و استواری بر هدف و پیمان، نشان از پیوندی عمیق و ماندگار دارد، چرا که انسان انگیزهای برای ماندن در عهدی که برگرفته از ارتباط و پیوند روحی و معنوی نباشد، ندارد.
۴. عشق (حبّ ماندگار) در نهایت تمام محبت¬ها و ولاء¬ها و پیوندها، باید تبدیل به یک عشق حقیقی و ماندگار شود و این در صورتی امکان دارد که ما از اعماق وجود، امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) و اهداف بلند ایشان را دوست داشته باشیم و قلبمان برای رسیدن به آن روز موعود پر بکشد. و باور داشته باشیم که این رابطه، امری حقیقی است. شاید برای بشر باور کردنی نبود که روزی بتواند از فرسنگها فاصله با عزیزان خود صحبت کند و ارتباط داشته باشد اما به وسیلۀ امواج الکترومغناطیسی و پیشرفت علم و تکنولوژی این امکان ایجاد شد، در حالی که این امواج همیشه در جهان وجود داشتهاند ولی بشر از آنها بی اطلاع بوده است. در قلمرومسائل روحی و معنوی نیز روابطی وجود دارد که ما نسبت به آنها بیاطلاع هستیم. همان طور که در این جهان قوه جاذبهای هست و عمل میکند و ما نمیفهمیم در گسترۀ دل ما نیز چنین رابطهای برقرار است و واقعیت دارد . ما باید این قدرت را شناخته و در خود بارور کنیم. روح آدمی میتواند با روح بلند امام(علیه السلام) ارتباط داشته باشد. این رابطهای است بسیار مهم که امکان آن از جانب خداوند متعال در اعماق وجود ما به ودیعه گذاشته شده است و ما میبایست بر آن آشنایی پیدا کرده و آن را به فعلیت برسانیم. این رابطه و ارتباط است که ما را برای جهادی مهدوی آماده میکند. محبت و علاقۀ ما باید به حدی برسد که دوست داشتن و علاقۀ ما تنها برای خود حضرت باشد و هیچ دلیل دیگری نداشته باشد. اگرچه ممکن است این عشق و علاقه الآن در وجود ما نباشد و با هزاران خواسته و علاقۀ دیگر آمیخته شده باشد، اما همان طور که بیان شد امکان آن در وجود آدمی قرار داده شده و باید با تلاش و رعایت نکات اساسی و ایجاد ارتباط و پیوند با امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف) این عشق ماندگار را در وجود خود احیا نماییم. برای احیاء، تقویت و زنده ماندن عشق به مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف) باید به نکات ذیل توجه داشت: - انجام واجبات و ترک محرمات؛
- دشمنی با دشمنان حضرت و دوستی با شیعیان ایشان؛
- رعایت اخلاق نیک و اسلامی؛
- تقویت دوستی و علاقة معنوی با امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛
- توجه، توسل و ارتباط معنوی با امام(عجل الله تعالی فرجه الشریف)؛
منبع: تربیت نسل منتظر، نویسنده: علی اصغر کیانی.
ادامه مطلب |
